Khắp báo xao - Hát giao duyên của người Thái

 

KHẮP BÁO XAO - HÁT GIAO DUYÊN CỦA NGƯỜI THÁI

 

          Xưa nay người Thái có một nguồn dân ca rất phong phú. Trong đó không thể thiếu những lời ca giao duyên mượt mà giữa nam thanh nữ tú. Người Thái gọi đó là khắp báo xao.

          Khắp báo xao rất phổ biến ở các bản Thái thường diễn ra quanh năm có thể ở vào bất kỳ thời điểm nào miễn là đã được trai gái hẹn nhau trước. Địa điểm trai gái hẹn hò khắp báo xao với nhau cũng không hề câu nệ có thể đó là nhà anh nhà em nhà bạn nhà tôi ... sân (khôống) nhà sàn bãi cát ven suối hoặc bãi trống ven bản. Cũng từ những cuộc vui khắp báo xao mà nhiều chàng trai cô gái đã kết nên đôi lứa tạo dựng tổ ấm gia đình hạnh phúc.

          Làn điệu hát được sử dụng trong khắp báo xao chủ yếu là điệu khắp xai xơng. Một số làn điệu khác như khắp bắt ní khắp nôm khắp xên xao cũng được dùng nhưng ít hơn khắp xai xơng.

          Nội dung của khắp báo xao có thể là những lời hát hỏi thăm xã giao lúc mời đón khách (nai khék) tham gia vào cuộc vui. Chẳng hạn nếu có chàng trai (hoặc cô gái) là người bản khác đến thì cô gái (hoặc chàng trai) đón mời khách thường hát mở đầu rằng:

          Oi ói bản mở ái (noọng) nẻ/ Bản khảu khao/ Mợng xao (chại) lắm/ Bản phạ tắm đin pêệng là?...

          Tạm dịch:

          Oi ói bản của anh (em) có phải là bản gạo trắng/ Mường lắm người xinh/ Bản trời thấp đất bằng?...

          Người con trai (hoặc cô gái) là khách khiêm nhường hát đáp lại:

          Oi ói bớ chứ nê/ Bản mở ái (noọng) bản đán na/ Mợng pha lọm/ Bản đán cọm tai dá cặm kin/...

          Tạm dịch:

          Oi ói chẳng phải đâu/ Bản của anh đá dầy/ Mường vách đá dựng/ Bản vách đá đứng nên nghèo miếng ăn/...

          Ngoài ra nội dung của khắp báo xao còn đề cập đến chuyện hỏi thăm công việc làm ăn tình hình sức khoẻ chuyện họ hàng gia đình thiên nhiên đất trời ...

          Ví dụ:

          * Hỏi thăm công việc làm ăn sức khỏe gia đình.

          Oi ói ái (noọng) mạ tạng nặm hừ mạ tạng nạ/ Mạ tạng nặm noọng (ái) chí tham kháo pa/ Mạ tạng nạ noọng (ái) chí tham kháo khảu/ Khảu tịnh bản cò xúc lơng là/ Khảu tịnh mợng cò xúc pọm là/ Tịnh cá chủm pí noọng cò dú váng yên là?/...

          Tạm dịch:

          Oi ói anh (em) tới theo đường nước hay đường ruộng/ Theo đường nước em (anh) muốn hỏi thăm cá/ Theo đường ruộng em (anh) muốn hỏi thăm lúa/ Lúa bản chín vàng chưa/ Lúa mường chín cùng chưa/ Họ hàng anh em khoẻ mạnh chăng?/... (theo điệu khắp xai xơng).

          * Hát về thiên nhiên đất trời như:

          Bắt ní...i mộ xuân phạ khay mạ pi mắư/ Khạm kháo hẳư pí noọng tịnh cả họt xuân/...

          Tạm dịch:

          Bắt ní...i mùa xuân mở mời năm mới/ Báo cho anh cho em biết trời đã vào xuân/... (theo điệu khắp bắt ní).

          Hoặc:

          I dói i...doi cà pay kính bók xăng mà...xên ả/ Cà pay kính bók phung nhăng mả... nà xên ả/ Cà pay kính bók mạ nhăng phung céng ban... nà xên ả/...

          Tạm dịch:

          I dói i...doi kể đến hoa gì đấy... người ơi/ Kể đến cành hoa mơ đang lớn... người ơi/ Kể đến cành hoa mạ đang nở đẹp... người à/... (theo điệu khắp xao xên).

          Tuy nhiên đã là hát giao duyên thì nội dung chủ đạo xuyên suốt của các cuộc khắp báo xao vẫn là tình yêu.

          Xin được trích ra đây một khúc khắp báo xao rất phổ biến hát theo điệu khắp xai xơng:

          Ói ói

          Ăn chại ả (ăn nhịnh ả)

          Xíp chứ lựm

          Cảu chứ lựm

          Nặm bó hẻng tó le cói lựm

          Nặm Tẹ hẻng tó thú cói lựm

          Pa bú dỏn kin đao cói lựm

          Pa khao dỏn kin mók cói lựm

          Nôộc chó nọi kin ỏi lặm mé thoóng xôn cói lựm.

          Khóp táng pin lại lơm cói lựm

          Xệ hợn pin lơm ỏ cói lựm

          Khảu xan tsắp kin cáy cói lựm

          Cáy nọi hụ xan tủm xắư tô cói lựm

          Nôộc khố hụ khắm xạy pay hảng cói lựm

          Pa dảng tsắp kin mẹo cói lựm

          Phắc kheo tẹng kin bủng cói lựm

          Phắc lộ púng nhọt pin băư cói lựm.

          Tạm dịch:

          Ói ói

          Anh hỡi (em hỡi)

          Mười nhớ

          Chín nhớ

          Nước nguồn cạn chỉ còn bằng chiếc đĩa hãy quên

          Nước sông Đà cạn chỉ còn bằng chiếc đũa hãy quên

          Cá bống (biết) nhảy ăn sao hãy quên

          Cá trắng nhảy ăn mây hãy quên

          Chim chích ăn hết nửa vườn mía hãy quên.

          Cửa sổ thành vảy (con) trăn hãy quên

          Trái nhà thành tổ (con) trăn hãy quên

          Hạt gạo đuổi bắt gà hãy quên

          Gà con biết đan lồng tự nhốt hãy quên

          Chim chào mào biết mang đó đơm cá hãy quên

          Cá sấy đuổi bắt mèo hãy quên

          Rau xanh biết ăn sâu hãy quên

          Rau luộc lại nảy mầm hãy quên.

          Nội dung của khúc khắp xai xơng trên nói lên ước mong lớn lao về một tình yêu thủy chung bất diệt lãng mạn đấy nhưng cũng đầy mãnh liệt. Chỉ khi nào có những điều không tưởng xảy ra ở trên thế gian này giống như chuyện con cá bống biết nhảy lên bầu trời để ăn những ngôi sao thì đôi ta mới có thể quên được nhau.

          Khắp báo xao có thể được đệm bằng tiếng tính tảu hoặc cũng có thể hát mộc mà không cần nhạc đệm. Nó thật sự cuốn hút tất cả mọi người nhất là những người trong độ tuổi đang yêu. Và cho dù không có một quy định nào bắt buộc về thời điểm diễn ra cuộc vui khắp báo xao nhưng những cuộc vui hát giao duyên này thường diễn ra vào buổi tối bởi ban ngày mọi người còn phải bận tham gia lao động sản xuất.

          Nếu trùng vào những khi mường bản có lễ hội hoặc đúng dịp nông nhàn thì cuộc vui khắp báo xao có khi kéo dài thâu đêm đến tận sáng. Bởi thế khắp báo xao còn có riêng một khúc hát chia tay theo điệu khắp xai xơng để hát vào lúc đêm tàn cuộc vui kết thúc.

          Oi ói đức tam đứn mạ lọ/ Cáy bản ứn khăn sạn mạ lọ/ Cáy lụng ta khăn tảu mạ lọ/ Cáy chủm pí noọng khăn xúng đô nọn mạ lọ/ Mók dắn dái mók dai cổ mạ lọ/ Mók ón cổ pá mạy tin tắm pha mơi mạ lọ/ Xai xơng chại ả. (Xai pẹng nhịnh ả).

          Tạm dịch:

          Oi ói đêm đã khuya lắm rồi/ Gà bản bên đã gáy dồn/ Gà nhà đã gáy vang/ Gà nhà người anh em cũng đã gáy tiễn giấc ngủ/ Mây bồng bềnh tan sà xuống thấp / Mây quấn cây thành những giọt sương mai/ Người thương của anh hỡi. (Người thương của em hỡi).

          Trường hợp trong cuộc hát giao duyên có góp mặt trai bản bên (chỉ có thể là con trai vì con gái thì cha mẹ sẽ không bao giờ cho đi chơi xa sang bản khác suốt đêm khuya) thì khi chia tay người con gái sẽ còn hát thêm:

          Cói pay đi chại ả/ Cói pay đi nà hảy/ Cói khảm pá mạy pay xú mệ khon chại ả.

          Tạm dịch:

          Vui về đi anh nhé/ Xin đừng rơi nước mắt/ Qua đồi rừng về cùng với hồn thương.

          Vâng! Cuộc vui tới đây đã tạm lắng lời ca đã tạm dứt người tạm phải chia tay người. Nhưng với những câu hát đầy thương mến mượt mà và đằm thắm đến nhường kia bước chân trai bản bên dẫu có vượt đồi rừng đi về thì hồn vía cũng không đành theo về mà vẫn thẫn thờ ở lại nơi có người con gái đêm qua đã dốc cạn giọng để cùng hoà chung những lời ca thắp cháy lửa lòng.

Vương Thị Mín.

NormanRer

Ремонт в квартире с чего начать

По-видимому, почти все согласятся с тем основанием, что ремонтные работы – это весьма хлопотная и дорогая задумка, которая часто отнимет громаду жизненных сил и своего времени. Всетаки на самом деле совершенно не так жутко, и многочисленные ремонтные работы сегодня можно осуществить достаточно быстро и без непомерных денежных затрат. В представленном сайте сможете узнать о таком, каким образом возможно своими силами сделать разные отделочные и профилактические услуги по жилью, и тогда вы удостоверитесь в этом, что это в целом вправду вовсе не так уж сложно и затратно, как может показаться со стороны. Детальнее: ремонт стройка

Yaltahelp

Аренда жилья в Гурзуфе

Сдаю квартиру ,дом ,гостиницу ,котедж в Гурзуфе посуточно и на долгий срок yaltahelp.ru

ArchieTaurf

ArchieTaurf

CurtisRib

пара ищет пару с фото

Сайт реальных знакомств. Поэтому именно здесь при минимальных затратах времени на поиск вы отыщете человека, который окажется вам близок сообразно уровню восприятия мира. ... Сайт знакомств – лучший прием преодоления собственной застенчивости. Бесплатные онлайн знакомства хороши тем, что поддерживая интригу, дают долголетие надежде и стимулируют человека к действиям. Перейти для сайт пара ищет пару с фото

Jamescrefe

good online pharmacy 401 mg

Hi there! xanax online pharmacy overnight good internet site.

queddelay

Tube Planet

Try qfji659r free download. Fast source of fresh videos. Why don't you try it right now? It's very good.

Brettjuich

ftfnv8nc

wh0cd371056 cheap methotrexate

Brettjuich

murm855f

wh0cd235705 Zithromax Tablets

Alvinmem

Database error

ERROR From DB mySQL

DB Error: Database query failed!
» Error No: 1062
» Error detail: Duplicate entry '11700399' for key 'PRIMARY'
» Query: INSERT INTO bd_estore_online_users (id,store_id,sid,uid,username,usertype,ip,last_updated,last_page) VALUES (NULL,'12546','qoi49k46227k5n2s3993p2ps25','0','Guest','0','54.225.57.230','2018-08-14 23:17:22','/a250966/khap-bao-xao-hat-giao-duyen-cua-nguoi-thai.html')